Data tłustego czwartku zależna jest od daty Wielkanocy, dzień ten jest świętem ruchomym. W kalendarzu chrześcijańskim jest ostatnim czwartkiem przed wielkim postem, czyli 52 dni przed Wielkanocą. Tłusty czwartek rozpoczyna ostatni tydzień karnawału.
Geneza tłustego czwartku sięga czasów pogaństwa. Był to dzień, w którym świętowano odejście zimy i nadejście wiosny. Ucztowanie opierało się na jedzeniu tłustych potraw, a w szczególności mięs oraz piciu wina, a zagryzkę stanowiły pączki przygotowywane z ciasta chlebowego, nadziewane słoniną. Rzymianie obchodzili w ten sposób raz w roku tzw. „tłusty dzień”.
W specyficzny sposób obchodzono Tłusty Czwartek w Małopolsce. Nazywany on był wówczas combrowym czwartkiem. Według legendy nazwa pochodzi od nazwiska żyjącego w XVII wieku krakowskiego burmistrza o nazwisku Comber, będącego prawdopodobnie postacią fikcyjną, człowieka złego i surowego dla kobiet mających swoje kramy i handlujących na krakowskim rynku. Mówiono: Pan Bóg wysoko a król daleko, któż nas zasłoni przed Combrem. Umrzeć miał on właśnie w tłusty czwartek. Dlatego w każdą rocznicę śmierci, przekupki na targu urządzały więc huczną zabawę i tańce. Podczas zabawy zaczepiały przechodzących tamtędy mężczyzn, których zmuszały do tańca lub do oddawania wierzchniej odzieży w zamian za krzywdy, jakie wyrządził Comber.
Staropolskie przysłowie mówi: Powiedział Bartek, że dziś tłusty czwartek, a Bartkowa uwierzyła, dobrych pączków nasmażyła. Według jednego z przesądów, jeśli ktoś w ten dzień nie zje żadnego pączka – w dalszym życiu nie będzie miał powodzenia.
Około XVI wieku w Polsce pojawił się zwyczaj jedzenia pączków w słodkiej wersji. Wyglądały one trochę inaczej niż obecnie – w środku miały ukryty mały orzeszek lub migdał. Ten, kto trafił na taki „szczęśliwy” pączek, miał cieszyć się dostatkiem i powodzeniem. Kulisty kształt pączka pochodzi z XVIII wieku, kiedy zaczęto używać drożdży do wypieku, przez co ciasto stało się bardziej puszyste.
Ile kalorii ma pączek?
- pączek z różą i cukrem pudrem – 290 kcal,
- pączek z budyniem – ok. 300 kcal
- pączek z lukrem – 350 kcal.
Ale tego dnia nie liczmy kalorii aż tak skrupulatnie i skuśmy się na trochę słodkości.
