logopeda-oswiecim2

Rodzice często pytają mnie , jak powinien przebiegać prawidłowy rozwój mowy dziecka. Często porównują swoją pociechę z jego rówieśnikami i zastanawiają się, czy ich dziecko mieści się w tzw. „normie”. I mimo, że każde dziecko jest inne i rozwija się we własnym tempie oraz kierunku, warto wiedzieć, do którego momentu można bagatelizować pewne objawy, a kiedy udać się do specjalisty.

Mowa odgrywa bardzo istotną rolę w życiu dziecka. Dzięki niej komunikuje się z otoczeniem, rodzicami, rodzeństwem, pozwala mu wyrazić swoje emocje ( smutek, szczęście). Dziecko poznaje świat dzięki rozumieniu mowy. Nie każdy rodzic wie jak powinna prawidłowo rozwijać się mowa dziecka, i też nikt od niego tego nie wymaga, i nie może wymagać, ponieważ są specjaliści tacy jak logopedzi, którzy zawsze chętnie odpowiedzą na wszystkie pytania. Specjalistami od oceny (diagnozy) i usprawniania (terapii) funkcji językowych pacjentów w każdym wieku, od noworodka po osoby starsze, są logopedzi.

A zatem jak przebiega prawidłowy rozwój mowy dziecka?

Okres od narodzin do końca 7 r.ż, w którym mowa powinna być całkowicie ukształtowana można podzielić na cztery bardzo istotne etapy.

Pierwszy to okres melodii (0-1 r.ż). Dziecko za pomocą krzyku komunikuje się z otoczeniem, sygnalizuje w ten sposób swoje potrzeby: głód, zmęczenie, ból itp. Okres ten dzieli się na dwa podokresy: głużenia i gaworzenia. Głużenie pojawia się ok. 3 m-ca życia, dźwięki wydawane są przypadkowo, nie są wyuczone. Jest to objaw prawidłowego funkcjonowania układu oddechowego, fonacyjnego i artykulacyjnego. Zjawisko głużenia występuje również u dzieci głuchych. Okres gaworzenia pojawia się ok. 6 m-ca życia i jest zjawiskiem świadomym. Pojawia się naśladownictwo słyszanych dźwięków. Kojarzenie wielokrotnie powtarzanych dźwięków ze wskazywaniem odpowiedniej osoby lub przedmiotu prowadzi do wypowiadania ze zrozumieniem pierwszych słów: mama, tata, baba, lala. Umiejętność tą zdobywa dziecko około 1 roku życia. W słowniku dziecka możemy już zaobserwować samogłoski a, o, u, e, y, i oraz spółgłoski m., p, b, t, d. Brak gaworzenia – to bardzo niepokojący objaw, którego nie można bagatelizować. Może świadczyć o problemach dziecka ze słuchem.

Drugi to „okres wyrazu”, pojawia się od 1 do 2 r.ż . Burzliwy rozwój ruchowy dziecka w tym czasie pozwala na intensywne poznawanie otaczającego świata, nazywanie interesujących go przedmiotów i odkrywanie ich cech. Maluch rozumie o wiele więcej słów, wyrażeń i zdań niż jest w stanie samodzielnie wypowiedzieć. W okresie tym obok istniejących już samogłosek w mowie dziecka doskonali się artykulacja spółgłosek: m., p, b, m., t, d, n, k, ś, ć czasem ź, dź. Pozostałe głoski zastępowane są łatwiejszymi o zbliżonym miejscu artykulacji. Charakterystyczną cechą wymowy dziecka w tym okresie jest upraszczanie budowy słów i wymawianie tylko pierwszej lub ostatniej sylaby (np. miś – mi, daj – da, jeszcze – esce, zobacz – ać, kwiaty – katy, pomidor – midol). W tym okresie dziecko wykazuje niepowtarzalną gotowość do naśladowania mowy, zarówno tej poprawnej jak i wadliwej. Dlatego bardzo ważne jest, w jaki sposób rodzice zwracają się do dziecka. Odpowiednie wzorce mowy są w tym okresie niezmiernie istotne.

Trzeci to „okres zdania”.od 2 do 3 r.ż. Jest to czas budowania zdań. Początkowo są to zdania proste, złożone z dwóch lub trzech wyrazów i stopniowo przechodzą w wypowiedzi dłuższe, cztero-pięciowyrazowe. Charakterystycznym zjawiskiem w tym czasie jest, poprawianie” mowy dorosłych, którzy chcąc przypodobać się dziecku mówią do niego spieszczoną mową. Świadczy to o różnicowaniu słuchowym prawidłowej i nieprawidłowej wymowy słów znanych dziecku, co jest wyraźnym symptomem rozwoju słuchu fonematycznego. Dziecko jeszcze nie potrafi poprawnie wymawiać wszystkich głosek, ale słyszy błędy w wypowiedzi  i poprawia ją. W tym okresie wypowiada już prawidłowo spółgłoski: p, b, m, f, w, k, g, h, t, d, n, l oraz samogłoski ustne a, o, u, e, y, i, a czasem nosowe: ą, ę. Pod koniec tego okresu pojawia się s, z, c, dz, które wcześniej były zastępowane przez ś, ź, ć, dź.

Czwarty to okres „swoistej mowy dziecięcej” (koniec 3 r.ż – początek 4 r.ż.) i powinien zakończyć się do 7 roku życia. W dalszym ciągu wzbogacany jest zasób słownictwa, rozwijana umiejętność budowania zdań złożonych, następuje dalszy rozwój artykulacyjny. Chociaż dużo głosek dziecko umie już wypowiedzieć poprawnie w izolacji, w mowie potocznej zastępuje je łatwiejszymi. Najczęściej następuje zamiana w obrębie szeregów: syczącego (s, z, c, dz) i szumiącego (sz, ż/rz, cz, dż), również głoska r może być wymawiana jako l lub j.

Jednak dziecko rozpoczynające naukę w szkole powinno posługiwać się prawidłową mową, artykułować wszystkie głoski i posługiwać się zdaniami złożonymi.

logopeda-oswiecim4

W takim razie co powinno budzić niepokój rodziców i kiedy należałoby się skontaktować z logopedą?

dziecko w wieku 6-7 m-cy nie gaworzy, nie odwraca się w kierunku głosu, dźwięków;

dziecko w wieku 12 m-cy nie kojarzy pierwszych słów z osobą lub rzeczą, nie wykonuje prostych poleceń (zrób pa, pa), nie mówi pierwszych słów ze zrozumieniem (mama, tata);

– dziecko w wieku trzech lat

* gdy wymawia tylko pojedyncze dźwięki, sylaby, wyrażenia dźwiękonaśladowcze zamiast wyrazów (zwłaszcza jeśli w okresie niemowlęcym dziecko mało gaworzyło lub nie gaworzyło wcale)

* gdy nie buduje prostego zdania

* gdy jego wypowiedź jest niezrozumiała dla otoczenia (dziecko mówi „w swoim języku”)

* gdy nie rozumie kierowanych do niego poleceń słownych

* gdy układa język między zębami przy wymawianiu głosek: t, d, n, l, ś, ź, ć, dź

* gdy ma niepłynność mowy (jąka się).

– Dziecko w wieku czterech lat:

* gdy dziecko nie posługuje się zdaniem, tylko pojedynczym wyrazem,

* gdy nie rozumie poleceń słownych,

* gdy nie wymawia głoski L – zamienia ją na j, y, ł (dziecko mówi np. jody, łody zamiast lody)

* gdy nie wymawia głosek F, W – zamienia je na b,p,h,ł (dziecko mówi np. Boda, hoda, łoda zamiast woda)

* gdy nie wymawia głosek k, g – zamienia je na t, d (dziecko mówi np. toło, zamiast koło, dóra zamiast góra)

* gdy nie wymawia głosek s, z, c, dz – zamienia je na ś, ź, ć, dź (dziecko mówi np. siok, ziupa, cymbałki, dźwonek zamiast sok, zupa, cymbałki, dzwonek)

* gdy ubezdźwięcznia głoski dźwięczne, np. zamiast W wymawia F, zamiast Z wymawia S itd. (dziecko mówi np. fota, supa zamiast woda, zupa)

* gdy układa język między zębami przy wymawianiu głosek: t, d, n, l, ś, ź, ć, dź + s, z, c, dz,

* gdy ma niepłynność mowy (jaka się).

Dziecko w wieku pięciu lat:

* gdy nie wymawia głosek sz, ż, cz, dż – zamienia je na s, z, c, dz / lub ś, ź, ć, dź(dziecko mówi np. synka, zeka, czekolada, dzem / sinka, zieka, ciekolada, dziem zamiast szynka, rzeka, czekolada, dżem)

* gdy nie wymawia głoski r – zamienia ja na l, j, y (dziecko mówi np. tlawa, tjawa, tyawa zamiast trawa)

* gdy układa język miedzy zębami (tak jak u 4-lata) + sz, ż, cz, dż

* gdy upraszcza wyrazy, przestawia sylaby w obrębie wyrazu lub skraca wyrazy

* gdy ma liczne trudności z odmianą rzeczownikową i/lub czasownikową

* gdy nie posługuje się nazywaniem relacji przestrzennych wyrażeniami przyimkowymi (na, pod, przed, za, obok, w), opuszcza wyrażenia przyimkowe (np. lampa stoi stole)

* gdy w swoich wypowiedziach nie uwzględnia prostych związków przyczynowo-skutkowych, nie potrafi wyrażać relacji przestrzennych, przyczynowych, wynikowych itp.

* gdy nie buduje dłuższej wypowiedzi

* gdy ma niepłynność mowy (jaka się).

Oczywiście rozwój mowy nie u wszystkich dzieci przebiega jednakowo: u jednych szybciej, i te dzieci zaczynają mówić wcześniej, u innych zaś wolniej, co przejawia się późniejszym pojawieniu się pierwszych słów i wolniejszym przyswajaniu sobie wymowy niektórych głosek. Stopień rozwoju mowy zależy od różnych czynników; wpływu środowiska, zdolności pedagogicznych rodziców oraz psychofizycznego rozwoju dziecka. Należy jednak być świadomym etapów rozwoju mowy i obserwować ich rozwój u dziecka. Opóźnienia w pojawianiu się poszczególnych stadiów rozwoju mowy nie powinny przekraczać 6 miesięcy, Jeśli mamy jakieś wątpliwości – zawsze możemy skonsultować się z logopedą.

 

Należy pamiętać:

im wcześniej wykryta wada – tym krótsza terapia!!

 

Opracowała logopeda

Mgr Beata Bielesza – Piątek

logo-duze

 

- Reklama - strony internetowe oświęcim apartament zator

ZOSTAW ODPOWIEDŹ

Please enter your comment!
Please enter your name here